Het programma had een duidelijke opbouw: eerst keken we met Judikje Kiers terug op de geschiedenis van de Amsterdamse haven. Daarna spraken ORAM-directeur Kees Noorman, havendirecteur Koen Overtoom en gedeputeerde Esther Rommel over de staat van de haven vandaag. Tot slot keken zeven politici van gemeente, provincie, Den Haag en Brussel vooruit. Een goede dag, maar ook een dag met scherpe vragen: wie pakt nu echt zijn verantwoordelijkheid?Zeven politici over de toekomst.

In het slotdebat zaten politici van alle niveaus aan tafel: Rogier Havelaar (fractievoorzitter CDA Amsterdam), Anne de Jong (gemeenteraadslid PRO Amsterdam), Klaas-Jeroen Terwal (fractievoorzitter VVD Noord-Holland), Sijmen Mulder (fractievoorzitter D66 Noord-Holland), Suzanne Kroger (Tweede Kamerlid Progressief Nederland), Jeanette Baljeu (Europees Parlement, VVD) en Willemien Koning (Europees Parlement, CDA). Zelden praten zo veel mensen van zo veel verschillende niveaus tegelijk over de Amsterdamse haven. Dat zegt genoeg over hoe groot de opgave is.

Het debat werkte met vier stellingen over de toekomst van de haven. Politici namen positie in en beargumenteerden hun standpunt. Er is genoeg ambitie, dat was duidelijk. Maar niet iedereen keek dezelfde kant op.

Amsterdam kijkt te veel naar binnen
Havendirecteur Overtoom was direct: het nieuwe coalitieakkoord van Amsterdam richt zich te veel op de stad zelf. Maar de grote vraagstukken van de haven zijn geen Amsterdamse problemen. Energie, stikstof, bereikbaarheid en de toekomst van de industrie: dat zijn zaken waar Amsterdam de hulp nodig heeft van de provincie en het Rijk. ORAM is het daar mee eens. “We moeten aardig zijn tegen Den Haag, anders doen ze ook niet aardig tegen ons,” zei Kees Noorman. Dat is geen grap. Zo werkt het gewoon.

De spuisluis, Haven-Stad en schone energie
Drie onderwerpen kwamen steeds terug. Gedeputeerde Rommel trok aan de bel over de spuisluis bij IJmuiden. Die sluis is in slechte staat. De reparatie kost ongeveer 2 miljard euro. Dat geld moet van het Rijk komen. De begroting voor 2027 wordt al in september vastgesteld. Wat er dan niet in staat, wacht nog minstens twee jaar. ORAM verwacht dat het Amsterdamse college dit nu oppakt met de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

Over Haven-Stad verschilden de meningen. Lokale politici wilden meer woningen bouwen. Politici van de provincie vroegen aandacht voor de ruimte die bedrijven nodig hebben. ORAM is duidelijk: bouwen is goed, maar niet als dat ten koste gaat van de banen die de haven al tientallen jaren heeft. Bedrijven als Damen Shipyards moeten zeker weten dat ze hier kunnen blijven.

Op Europees niveau brachten Baljeu en Koning de kansen in beeld. De haven speelt een grote rol in de overgang naar schone energie. Windmolens op zee, biobrandstoffen, waterstof: veel van die ontwikkeling gaat via Amsterdam. Maar daar zijn wel goede randvoorwaarden voor nodig, ook vanuit Brussel. Dat Amsterdam daarin meepraat, werd vrijdag duidelijk.

De politiek moet nu handelen
Het Havendebat 2026 liet zien dat er veel wil is om de haven te laten groeien. Maar wil alleen is niet genoeg. ORAM gaat de komende tijd in gesprek met het nieuwe college over wat er nu echt nodig is voor de haven. Want de haven wacht niet.